انجمنی

قسمت ششم از نهضت ملی

مصاحبه با مهندس رجبعلی طاهری

مصاحبه کننده: محمد مهدی اسدزاده

انتشار: هفته نامه شهرسبز- سایت خبری تحلیلی کازرون نما- سایت خبری تحلیلی نگاه فارس- سایت ابا شهید(مرحوم دکتر محمدحسن طاهری) -

---

از آن جا که دشمنی دشمنان تمامی نداشت، هر روز فتنهx1fای را علیه دولت ملی مصدق برنامهx1fریزی میx1fکردند. از سویی دیگر در داخل نیز اختلاف سلایق سیاسیون ملی و مذهبی به اختلافات بزرگی مبدل میx1fشد. اما باید گفت با همه این اوصاف در شهرهای کوچک و دور از مرکز این اختلافات آنچنان ظهور و بروز پیدا ننموده بود و میx1fتوان گفت که صفوف ملت همچنان یکپارچه بود. ولی...

توطئهx1fهای دشمنان خارجی و کید و نفاق داخلی و به خصوص دربار و حزب توده کار را روزبروز برای دولت مشکل میx1fکرد. انحلال مجلس نیز که به زعم مصدق از کرکریx1fهای مخالفین بایستی کم میx1fکرد نه تنها کم نکرد که باعث شد تا حامیان دولت یکی از جایگاهx1fهای مهم خود را از دست بدهند. هرچند که مجلس عموماً از مخالفین مصدق بود. این شد که اندکی پس از انحلال مجلس در25 مرداد اولین کودتا علیه مصدق شکل گرفت که با حرکت به موقع دولت خنثی شد و عوامل آن نیز به زندان افتادند. مردم نیز با اطلاع از این کودتا تمام قامت در حمایت مصدق به خیابانx1fها آمدند. اما ریشه هنوز نخشکیده بود و کودتای دیگری در 28 مرداد صورت داد و با محاصره خانه مصدق و فرار او، قتل مصدق که قرار بود به نام نیروهای به اصطلاح مردمی یا همان اوباش تمام شود ناکام ماند. چندی بعد البته مصدق خویش را معرفی کرد.

در پی دستگیری مصدق و سران نهضت ملی در تهران، با فاصله زمانی اندکی، در شهرهای دیگر نیز این دستگیریx1fها شروع شد. در کازرون هم عدهx1fای دستگیر و عدهx1fای هم فراری شدند.

با این اوضاع اکثر احزاب فعالیتx1fهای خود را به صورت زیرزمینی درآوردند. ما در حزب مردم ایران و دوستانx1fمان در حزب ایران علیx1fرغم زیرزمینی شدن فعالیتx1fهایx1fمان، تشکیلات خویش را حفظ کرده و فعالیتx1fهای جدیدی را آغاز کردیم. عمده فعالیتx1fهای ما پخش نشریات»راه مصدق«،»دیدگاه مصدق«و »مکتب مصدق«بود که به صورت مخفی توزیع میx1fکردیم.

حزب توده هم در پی برخورد محکم رژیم و لو رفتن سران آن، اکثریت اعضای بلندپایه آن یا فراری شدند یا به زندان افتادند.

در کازرون هم تعدادی از اعضای حزب مردم ایران و حزب ایران دستگیر شدند و عدهx1fای نیز مدتی به زندگی مخفیانه روی آوردند. باید گفت که از اعضای حزب توده کازرون نیز تعدادی دستگیر شدند. بعضی از آنx1fها را ما میx1fشناختیم ولی بعضی دیگر از افسران نظامی بودند که در پادگانx1fهای کازرون به سر میx1fبردند و نمیx1fشناختیم زیرا عمده فعالیتx1fهایشان زیرزمینی و مخفیانه بود.

اعضای حزب توده عمدتاً در ابتدا به زندانx1fهای سنگین و طویلx1fالمدت محکوم میx1fشدند و این امر باعث میx1fشد تا بسیاری از آنان به امضای توبهx1fنامه دست بزنند و محکومیت آنان کم شده در نتیجه پس از مدت کمی از زندان آزاد میx1fشدند. مثل آقای ”محمدجواد.ر“ از اعضای جوان آن موقع حزب توده کازرون یا آقای ”د“ مسئول حزب توده در کازرون.

در مهر سال 32وارد دبیرستان شاپور(شهید بستانx1fپور فعلی) شدم و از همان ابتدای سال، تراکتx1fهایی را به شکل دستx1fنویس و روی تکهx1fهای کاغذی که خودمان میx1fبردیم، میx1fنوشتیم با عناوینی چون»مرگ بر زاهدی، مصدق پیروز است و...«و در سطح مدسه و شهر پخش میx1fکردیم. این کار بر عهده من و آقای عیالی بود که با هم همکلاسی بودیم. حدود دی ماه بود که لو رفته و بازداشت شدیم.

ما را به ستاد ارتش بردند. آن موقع در کازرون تیپ16ارتش حضور داشت. ستاد، یک ساختمانی بود جنب گاراژ کازرونی، توی خیابان اصلی کازرون. دو سه روزی در ستاد بازداشت بودیم. علت لو رفتن ما هم مطابقت تراکتx1fها با ورقهx1fهای امتحانی و همچنین سابقه فعالیتمان، بود. چون در مدرسه اینx1fها توزیع میx1fشد حدس زده بودند که باید کار دانشx1fآموز باشد.

چون در بازجوییx1fها وقتی ما منکر قضیه شدیم برگهx1fهای امتحانی و تراکتx1fها را به عنوان سند جرم به ما نشان دادند.

اندکی بعد به دلیل دوندگیx1fهای پدرم، نرسیدن به سن قانونی، و عدم اعتراف، مجبور به آزاد کردن ما شدند. در مدت بازداشت من و عیالی از هم جدا بودیم.

انجمنی...